NHỮNG KỲ VỌNG LỚN LAO (Charles Dickens)

24/04/2021 110

Lightbox - Những kỳ vọng lớn lao (Great Expectations) là tiểu thuyết thứ mười ba trong gia tài các danh tác đồ sộ của Charles Dickens với bối cảnh vùng Kent và London, nước Anh thời nữ hoàng Victoria. Vùng đồng quê mà Dickens chọn làm hoàn cảnh xuất thân của Pip, nhân vật chính của tác phẩm, là một vùng đầm lầy vắng vẻ. Nơi đó, cuộc sống ảm đạm trôi qua, tương lai mờ mịt như sương mù buổi sớm và cô tịch lạnh lẽo như hình ảnh con tàu nhốt tù cứ thoát ẩn thoát hiện trong tuổi thơ của Pip.

Nếu như Oliver Twist, nhân vật chính trong tiểu thuyết cùng tên của Dickens, đặt chân tới London trong nỗi sợ bị truy bắt, để rồi bắt đầu cuộc phiêu lưu như một đứa trẻ đường phố, thì Pip đường hoàng tới đó nhờ triển vọng về gia tài kếch sù từ một kẻ xa lạ. Trước đó, cậu đã rất khốn khổ bởi sự đối xử khắc nghiệt của chị nuôi. Chưa được học hành tử tế, nhưng Pip cũng có những nhìn nhận riêng của bản thân: “Trong thế giới nhỏ bé mà trẻ con sống, bất kể là ai nuôi nấng chúng, không gì nhận biết và cảm nhận sâu sắc bằng sự bất công.” Những uất ức thường được Pip giải tỏa ở nghĩa địa nhà thờ, nơi mà cuộc gặp gỡ tình cờ đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời cậu.

Tuổi thơ của Pip qua lời kể của Dickens có chút cổ quái nhưng vẫn là một quãng thời gian êm đềm quanh những nhân vật quê mùa quen thuộc. Thiết nghĩ con người trở nên tự ti đều là do hoàn cảnh xung quanh tác động. Nếu như những ngày ấu thơ đó, giữa những con người bần hàn, Pip không cảm thấy đôi bàn tay lấm lem bùn đất của mình là thô kệch, không lấy vốn học thức chỉ bao gồm vài ba con chữ nguệch ngoạc làm tủi thân, thì khi gặp tiểu thư Estella xinh đẹp và kênh kiệu, Pip lại nghi ngờ ngay địa vị của mình. Đây cũng là một cuộc gặp gỡ khác mang tính bước ngoặc trong cuộc đời Pip. Từ đó, cậu nảy sinh sự hổ thẹn về mái nhà của chính mình, mặc dù cậu biết đó là cảm giác rất kinh khủng. Và từ đó khởi sinh những kỳ vọng lớn lao.

Bằng lối hành văn uyên bác nhưng dí dỏm, Charles Dickens dắt dẫn độc giả trải qua một hành trình dài qua 58 chương sách, kết thúc ở thời điểm cậu Pip ngày nào đã xấp xỉ 40 tuổi, gặp lại tình yêu của đời mình sau rất nhiều năm xa cách. Không hẳn là một chuyện kể về cuộc đời Pip từ khi còn thơ đến lúc trưởng thành, mà nó là một đời chiêm nghiệm, phơi bày từng ngõ ngách trong tâm tưởng, soi rõ từng mối ràng buộc lắt léo ... đó là ý do khiến quyển sách dày và nặng ngần ấy. Khởi nguồn đơn giản, nhưng các tình tiết không trôi tuột nhanh chóng mà rẽ theo nhiều hướng khác nhau thành những dòng chảy nhỏ hơn, để rồi vẫn sẽ nhập vào dòng nước chính để tuôn đến bến đỗ cuối cùng của nó. Ở một trong những nhánh rẽ ấy, độc giả sẽ gặp những con người mù quáng vì tham vọng. Họ vì tiền, vì tình, vì thù hận, mà sẵn sàng trở nên kệch cỡm hay điên cuồng với những ý tưởng bệnh hoạn. Một vài con người ngẫu nhiên sẽ trở thành nạn nhân của trò chơi trả thù đời này. Trong khi đó ở vài con lạch khác, là nơi xuất hiện những con người tài năng nhưng bản tính không kém phần kỳ lạ. Những nhân vật này là bổ sung không thể thiếu cho vận mệnh của Pip. Cũng có những nhánh rẽ dẫn ta đến chỗ trú chân êm đềm. Joe, Biddy và Herbert là những điểm sáng lóe lên đầy ấm áp giữa đầm lầy xám ngắt và London lạnh lẽo. Joe là người hùng chất phát khiêm nhường ở đầu truyện, sau đó nhạt nhòa hẳn đi vì sự cố tình lãng quên của Pip, nhưng lại xuất hiện rạng rỡ ở kết truyện. Chính Joe đã cho chúng ta thấy rằng yêu thương vô điều kiện có thể cảm hóa được những người cứng lòng nhất, rằng lòng tốt không phụ thuộc vào sự thông thái và giàu có, rằng điều tốt lành sẽ là quả ngọt cho người từ tâm.

Pip, qua ngòi bút của Chrales, là một cậu bé tốt bụng nhưng không phải một vị thánh. “Tôi quá hèn nhát không dám làm điều tôi biết là đúng, cũng như đã quá hèn nhát nên không tránh làm điều tôi biết là sai”. Cậu cũng có những yếu đuối rất con người, những nỗi lo sợ vu vơ lẫn có căn cứ, sự ích kỷ và vô ơn, cùng những ước mơ phù phiếm. Cậu cũng từng chối bỏ xuất thân của mình vì xấu hổ, từng khinh bỉ người khác, cũng khổ đau vì tình yêu không được đền đáp. Đó là hành trình đầy mệt nhọc trước khi tìm thấy sự chính chắn trong suy nghĩ của cậu. “Chúa biết chúng ta chẳng bao giờ phải cảm thấy xấu hổ vì những giọt nước mắt của mình, vì chúng là mưa rơi xuống lớp bụi mù trên đất, phủ lên những trái tim nặng nề của chúng ta”. Đến cuối cùng, không phải gia tài từ trên trời rơi xuống, mà chính là sự tự thân cố gắng của Pip mới đem lại nguồn sống cho cậu. Gia tài đó đã từng đến, mang theo biết bao xa hoa nhưng cũng lắm ưu phiền. Khi nó rời đi, Pip trở lại tay trắng như cậu bé lò rèn khi xưa, thậm chí còn mang theo nhiều nợ nần. Điều duy nhất có ích của gia tài này chính là sự trưởng thành trong nhân cách của cậu, học được nhờ trải qua hay nghe biết về tội lỗi và trừng phạt, hận thù và tưởng thưởng, về tình yêu, tiền bạc, đạo đức... Cậu kết luận sau bao gian nan rằng, một người không có triển vọng hưởng gia tài lớn lao nào vẫn có một giấc ngủ ngon tại một căn phòng tuềnh toàng và có những giấc mơ ngang hàng như trong phòng ngủ thượng hạng.

Charles Dickens không chỉ mang đến một câu chuyện thú vị, ông còn trao cho mọi người cơ hội để thưởng thức văn chương bậc thầy của mình. Xuyên suốt tác phẩm là những câu văn sâu sắc nhưng không quá phức tạp, hài hước một cách tinh tế và cuốn hút người đọc bằng những liên tưởng mới mẻ. Những bài học về nhân sinh của Dickens luôn ẩn hiện trong mỗi nhân vật, mỗi tình huống truyện. Một thiên tiểu thuyết đồ sộ về số lượng câu từ cũng như thông điệp sống mà nó chuyển tải. Đối với một số người, Những kỳ vọng lớn lao được xem là tác phẩm hay nhất của Charles Dickens. Đấy vẫn là những chuyện kể mang màu sắc ma quái và hơi hướng cổ tích vốn đã quen thuộc với độc giả từ The Christmas carol hay Oliver Twist. Nghĩa là dù ở đâu, cái ác vẫn xấu xa gieo rắc thù hận, ám những thứ u tối sâu vào lòng nạn nhân của nó; trong khi cái thiện vẫn bền bỉ vươn lên, mặc cho bao phen bị ức hiếp, nó vẫn huy hoàng đắc thắng tại thời khắc sau cùng của cuộc chiến.

Thi Ân

Tags: Không có
× Đăng nhập để bình luận.